Een historische ommezwaai in de Belgische fiscaliteit
Tot eind 2025 waren meerwaarden op aandelen die binnen het 'normaal beheer van privévermogen' vielen volledig vrijgesteld van belasting voor natuurlijke personen. Die tijd is voorbij. Vanaf 1 januari 2026 geldt een nieuwe belasting op financiële meerwaarden — een fundamentele wijziging in het Belgische fiscale landschap.
De nieuwe wet raakt iedereen die financiële activa aanhoudt: van particuliere beleggers met een effectenportefeuille tot KMO-eigenaars die hun bedrijf willen verkopen. Het is essentieel om de drie verschillende regimes, de vrijstellingen en de deadlines goed te begrijpen.
De drie belastingregimes
De wetgever heeft drie afzonderlijke regimes gecreëerd, elk met eigen tarieven en voorwaarden. Het standaardregime belast meerwaarden op financiële activa aan een vlak tarief van 10%. Dit geldt voor de verkoop van beursgenoteerde aandelen, obligaties, fondsen, ETF's, derivaten, cryptoactiva en bepaalde verzekeringen (Tak 21/22/23/26/44). Er is een jaarlijkse vrijstelling van €10.000 per persoon, met een overdracht van €1.000 per jaar voor ongebruikte vrijstelling (maximaal €15.000 na vijf jaar).
Het tweede regime — het aanmerkelijk belang — is van toepassing wanneer de verkoper minstens 20% van de aandelen van een vennootschap bezit. Hier gelden progressieve tarieven: de eerste €1.000.000 aan meerwaarde is vrijgesteld per rollende periode van vijf jaar, vervolgens stijgt het tarief van 1,25% (tussen €1M en €2,5M) tot maximaal 10% (boven €10M).
Het derde regime betreft interne meerwaarden: wanneer aandelen worden verkocht aan een vennootschap die door de verkoper zelf wordt gecontroleerd (direct of indirect via familie). Hier geldt een vlak tarief van 33%, bedoeld om fiscaal gedreven herstructureringen via holdingvennootschappen te ontmoedigen.
Welke activa vallen onder de belasting?
De belasting is breed opgezet en omvat: beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde aandelen, obligaties, beleggingsfondsen en ETF's, derivaten, Tak 21/22/23/26/44 verzekeringsproducten, en cryptoactiva. Specifiek uitgesloten zijn: pensioensparen, langetermijnsparen, groepsverzekeringen, en spaar-, zicht- en termijnrekeningen.
Voor KMO-eigenaars is de cruciale vraag: wat is uw bedrijf waard op 31 december 2025? Die waarde — de referentiewaarde — bepaalt de startbasis. Enkel de meerwaarde boven deze referentiewaarde wordt belast bij een toekomstige verkoop.
Het fotomoment op 31 december 2025
Historische meerwaarden — opgebouwd vóór 31 december 2025 — zijn volledig vrijgesteld. De wet creëert een 'fotomoment': de waarde van uw financiële activa op die datum vormt het vertrekpunt. Enkel de waardestijging ná die datum is belastbaar.
Dit maakt de vaststelling van de referentiewaarde op 31 december 2025 uiterst belangrijk. Een hogere referentiewaarde betekent een lagere toekomstige belastbare meerwaarde. Voor beursgenoteerde effecten is de waarde eenvoudig vast te stellen via de beurskoers. Voor niet-beursgenoteerde aandelen — zoals aandelen in uw eigen KMO — is een formele waardering nodig.
Overgangsperiode en deadlines
Vanaf 1 januari 2026 geldt een overgangsperiode: financiële instellingen kunnen de belasting pas aan de bron inhouden vanaf de tiende dag na de inwerkingtreding van de wet (publicatie in het Belgisch Staatsblad). Tot die tijd moeten belastingplichtigen hun meerwaarden zelf aangeven via hun belastingaangifte. Meerwaarden zijn wel al belastbaar vanaf dag één.
Voor de referentiewaarde van niet-beursgenoteerde aandelen heeft de belastingplichtige tot 31 december 2027 om een professionele waardering te laten uitvoeren. Dit is een belangrijke deadline: wie geen formele waardering heeft op die datum, valt terug op de forfaitaire methode — wat niet altijd in uw voordeel speelt.
Wat betekent dit voor KMO-eigenaars?
De impact op ondernemers die hun bedrijf willen verkopen is aanzienlijk. Waar een bedrijfsoverdracht vroeger volledig belastingvrij was (binnen normaal vermogensbeheer), is er nu een reële fiscale kost. Dit beïnvloedt onderhandelingen bij overnames: verkopers willen hogere prijzen om het nettoverlies te compenseren.
Het goede nieuws voor KMO-eigenaars met 20% of meer van de aandelen: het aanmerkelijk-belangregime is relatief gunstig. Bij een meerwaarde tot €1.000.000 (per rollende periode van vijf jaar) betaalt u niets. Bij een meerwaarde van €5.000.000 is de effectieve belasting slechts circa 1,625%. De progressieve tarieven maken grote exits aanzienlijk voordeliger dan het vlakke tarief van 10%.
De sleutel tot fiscale optimalisatie? Een correcte en zo hoog mogelijke referentiewaarde op 31 december 2025. Dat begint met een professionele bedrijfswaardering.